De Stichting Physica is een stichting zonder winstoogmerk en heeft als doel de bevordering van de belangen van de natuurkunde in Nederland.

Zij doet dat door:

  • het instellen en beheren van fondsen ten behoeve van de uitgave en de verspreiding van wetenschappelijke tijdschriften en publicaties op fysisch en verwant gebied;
  • subsidiëring van de Nederlandse Natuurkundige Vereniging (NNV) zodat deze haar werk ten behoeve van de bevordering van de natuurkunde kan uitvoeren;
  • subsidiëring van andere activiteiten die het bevorderen van de natuurkunde dienen;
  • het instellen en ondersteunen van bijzondere leerstoelen voor hoogleraren aan Nederlandse universiteiten;
  • het toekennen, samen met de Nederlandse Natuurkundige Vereniging van de Physicaprijs aan een uitmuntend natuurkundige.

Physicaprijs 2015 voor Marileen Dogterom

De Physicaprijs 2015 is toegekend aan Marileen Dogterom. De prijs komt haar zeer toe. Marileen Dogterom is een expert van wereldformaat in experimentele celbiofysica. Zij is een van de pioniers geweest die er mede voor heeft gezorgd dat het enkel-molecuulbiofysica-onderzoek in Nederland wereldwijd nu zeer hoog staat aangeschreven. De afgelopen vijftien jaar is in Nederland een heel nieuwe generatie natuurkundigen actief geworden in de biofysica. Marileen heeft hierbij gefunctioneerd als rolmodel voor vele jonge wetenschappers. Marileen Dogterom is verbonden aan de TU Delft, zij is voorzitter van de jonge afdeling Bionanoscience, die werkt op het grensgebied van nanofysica en celbiologie.

Haar centrale onderzoeksrichting is het begrip van het mechanisme waarmee eukaryotische cellen (onder andere plant- en diercellen) zich organiseren, zodat ze succesvol kunnen delen. Tijdens die celdeling wordt de structuur van de cel gereorganiseerd en moeten de netgekopieerde chromosomen netjes in twee groepen worden verdeeld, waarna twee dochtercellen worden gegenereerd. Dit indrukwekkende proces wordt gerealiseerd door een verzameling eiwitmachines: microtubuli worden bijvoorbeeld opgelijnd om de chromosomen in het delingsvlak te verzamelen en als de deling wordt ingezet helpen deze buisjes om de chromosomen met motoreiwitten opzij te trekken naar de twee dochtercellen. Door minimale experimentele model systemen te bouwen, heeft Marileens groep belangrijke bijdragen geleverd aan het begrip van de organisatorische principes van dit cytoskelet. Haar langetermijndoel is het bouwen van een kunstmatige cel. Het fundamentele onderzoek is van essentieel belang voor toekomstige doorbraken in de gebieden voeding en gezondheid.

Jaarlijks wordt de Physicaprijs uitgereikt aan een eminente, in Nederland werkzame natuurkundige. De prijs wordt na consultatie van diverse vertegenwoordigers van de natuurkundegemeenschap in Nederland door de voorzitters van de Nederlandse Natuurkundige Vereniging en de Stichting Physica toegekend. Dogterom heeft de prijs in ontvangst genomen tijdens het congres FYSICA 2015 dat op vrijdag 10 april plaatsvond aan de Technische Universiteit Eindhoven (www.fysica.nl). Zij hield op die dag ook de bijbehorende Physicalezing, getiteld "Physics of Life in 2015".

In het Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde (www.ntvn.nl) wordt in de edities van maart en mei 2015 aandacht besteed aan het werk van Marileen Dogterom.

 

Prof.dr. Jos Oomens herbenoemd

Per 1 juli 2014 is prof.dr. Jos Oomens vanwege de Stichting Physica herbenoemd op de bijzondere leerstoel Action Spectroscopy aan de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica van de Universiteit van Amsterdam. De herbenoeming geldt voor een periode van vijf jaar. 


Oratie Prof. dr. Bob van der Zwaan

Op 3 september 2014 heeft Bob van der Zwaan zijn oratie uitgesproken getiteld 'Energie en klimaatverandering: Uitdagingen en kansen in de 21e eeuw'. Dr. Van der Zwaan is per 1 mei 2014 vanwege Stichting Physica benoemd tot bijzonder hoogleraar Sustainable Energy Technology. Hij bekleedt deze leerstoel aan de Universiteit van Amsterdam voor een periode van vijf jaar.  


Bijzonder hoogleraar Biofysica van complexe cellulaire systemen

Per 1 mei 2014 is Dr. M.H.P. Kole vanwege Stichting Physica benoemd tot bijzonder hoogleraar 'Biofysica van complexe cellulaire systemen' aan de Universiteit Utrecht. Maarten Kole bekleedt deze leerstoel voor een periode van vijf jaar. 


Nieuws over de Physicaprijs 2014

De Physicaprijs 2014 is toegekend aan Albert Polman. De toekenning van de Physicaprijs 2014 vormt een erkenning voor de vooraanstaande rol die Albert Polman, zowel nationaal als internationaal, speelt op het gebied van de fysica van licht. Albert Polman is werkzaam bij FOM-instituut AMOLF en hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam.

Licht is niet weg te denken in onze moderne communicatiemaatschappij. Gigantische hoeveelheden data worden met optische nullen en enen over de wereld verplaatst via glasvezels. Albert Polman is wereldleider in het onderzoek en het benutten van licht. In zijn werk laat Polman een weergaloos gevoel voor timing zien waardoor hij altijd voorop loopt in het de ontwikkeling van nieuwe vakgebieden. Hij was de eerste die ionenimplantatie gebruikte om materialen optisch te “dopen”. Het duurde niet lang voordat hij de optische eigenschappen van materialen naar zijn hand zette door niet alleen de atomaire compositie te sturen, maar ook door de materialen te nanostructureren, waardoor het licht in de materialen zich volledig anders gaat gedragen. Op deze wijze slaagt hij er thans in optische metamaterialen te maken met eigenschappen die in de gewone natuur niet voorkomen: brekingsindices die nul dan wel negatief kunnen worden. Een paar jaar geleden ontketende Polman een revolutie op het gebied van zonnecellen met zijn suggestie dat er nog veel te winnen is door ‘Light Management’.

Jaarlijks wordt de Physicaprijs uitgereikt aan een eminente, in Nederland werkzame natuurkundige. De prijs wordt na consultatie van diverse vertegenwoordigers van de natuurkundegemeenschap in Nederland door de voorzitters van de Nederlandse Natuurkundige Vereniging en de Stichting Physica toegekend. Polman heeft de prijs in ontvangst genomen tijdens het congres FYSICA 2014 dat op dinsdag 1 april plaatsvond aan de Universiteit Leiden (www.fysica.nl). Hij heeft tijdens FYSICA 2014 ook de bijbehorende Physicalezing houden.

In het Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde (www.ntvn.nl) is in de edities van maart en mei 2014 aandacht besteed aan het werk van Albert Polman.